پاداش و كيفر خود را ببينند و خلاصه زندگى دوم بعد از زندگى اول ضرورى بود . و اينكه فرمود : * ( « وَتَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا » ) * معنايش اين است كه آن روز گمان مىكنيد كه در قبرها بيشتر از اندك زمانى نمانده‌ايد ، و خلاصه روز قيامت را نسبت به روز مردن خيلى نزديك مىبينيد خداوند هم ايشان را در اين پندار تصديق كرده است ، هر چند در آيات ديگر پندار ايشان را نسبت به مدتى كه خود تخمين زده‌اند خطا شمرد ، و فرموده : « قالَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا لَوْ أَنَّكُمْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ » « 1 » ، و نيز فرموده : « وَيَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبِثُوا غَيْرَ ساعَةٍ كَذلِكَ كانُوا يُؤْفَكُونَ وَقالَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ وَالإِيمانَ لَقَدْ لَبِثْتُمْ فِي كِتابِ اللَّه إِلى يَوْمِ الْبَعْثِ فَهذا يَوْمُ الْبَعْثِ » « 2 » . و اينكه فرمود : * ( « وَتَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِيلًا » ) * هم تعريض به كفار است كه روز قيامت را بعيد مىشمردند ، و آن را استهزاء مىكردند ، و هم تاييد جمله قبل است كه مىفرمود : * ( « قُلْ عَسى أَنْ يَكُونَ قَرِيباً » ) * يعنى ما امروز اظهار اميد مىكرديم كه قيامت نزديك باشد ، شما هم به زودى آن را نزديك مىشماريد . و همچنين جمله * ( « فَتَسْتَجِيبُونَ بِحَمْدِه » ) * تعريض بر مشركين و كفار است كه شما از آمدن قيامت تعجب مىكرديد ، و آن را به باد مسخره مىگرفتيد ولى به زودى آمدنش را حمد و ثنا خواهيد كرد . * ( « وَقُلْ لِعِبادِي يَقُولُوا الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطانَ يَنْزَغُ بَيْنَهُمْ » ) * . از سياق برمىآيد كه مقصود از كلمه « عبادى » مؤمنيناند ، و اضافه بندگان به « من » تشريفى است و معناى جمله اين است كه به بندگان من دستور بده كه . . . و كلمه « يقولوا » در مقام امر است ، و هم جواب امر « قل » ، و به همين جهت مجزوم شده ، و معناى جمله * ( « الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ » ) * كلماتى است كه احسن و از نظر مشتمل بودن بر ادب و خالى بودن از خشونت و ناسزا و توالى فاسده ديگر ، نيكوتر باشد . اين آيه و دو آيه بعد از آن ، داراى يك سياقند ، و خلاصه مضمون آن دو دستور به نيكو

--> ( 1 ) خدا فرمايد شما اگر از حال ( زندگانى ) خود آگاه بوديد ، مىدانستيد كه مدت درنگتان در دنيا ( با آنكه چند سال بود باز ) بسيار اندك بود . سوره مؤمنون ، آيه 114 . ( 2 ) و روزى كه ساعت قيامت برپا شود بدكاران قسم ياد كنند كه ( دنيا و قبر و برزخ ) ساعتى بيش درنگ نكردند . همين گونه از راستى و حقيقت به ناراستى و دروغپردازند . و آنان كه به مقام علم و ايمان رسيده‌اند به آن فرقه بدكار گويند شما تا روز قيامت كه هم امروز است در عالم علم خدا مهلت يافتيد . سوره روم ، آيه 55 و 56 .